انواع شمع خودرو از نظر متریال و کارکرد
شمع خودرو بسته به جنس فلز به کار رفته در الکترودها و همچنین ظرفیت دمایی، به دستههای گوناگونی تقسیم میشود:
- شمع خودرو نیکلی: ابتداییترین و سنتیترین مدل شمع خودرو است که الکترودهای آن از آلیاژ نیکل ساخته شدهاند. این قطعات تحمل حرارتی و دوام پایینی دارند (حدود ۲۰ تا ۳۰ هزار کیلومتر) و قطر الکترود مرکزی آنها معمولاً ضخیم (حدود ۲.۵ میلیمتر) است.
- شمع خودرو پلاتینیومی: در نوک الکترود مرکزی این قطعه، آلیاژ پلاتین با مقاومت حرارتی بالا به کار میرود. قطر الکترود مرکزی نازکتر شده و دوام کارکرد آن به حدود ۵۰ تا ۷۰ هزار کیلومتر میرسد.
- شمع خودرو ایریدیومی: پیشرفتهترین مدل موجود در بازار است که نقطه ذوب بسیار بالاتری نسبت به پلاتین دارد (بیش از ۲۴۰۰ درجه سانتیگراد). الکترود مرکزی آن بسیار باریک (حدود ۰.۴ تا ۰.۶ میلیمتر) طراحی میشود که جرقهای فوقالعاده قوی و پایدار ایجاد کرده و عمر مفیدی فراتر از ۱۰۰ هزار کیلومتر به ارمغان میآورد.
- شمع خودرو سرد و گرم: بر اساس دامنه حرارتی، شمعهای گرم مسیر انتقال حرارت طولانیتری دارند و گرما را بیشتر در خود نگه میدارند تا از تشکیل دوده جلوگیری شود (مناسب خودروهای شهری با دور موتور پایین). شمعهای سرد حرارت را سریعتر به سرسیلندر منتقل میکنند تا از خودسوزی سوخت و ناک در موتورهای پرفشار، تقویتشده و توربوشارژ جلوگیری کنند.
کاربرد و محلهای مورد استفاده
محل قرارگیری شمع خودرو مستقیماً روی سرسیلندر پیشرانه است؛ جایی که رزوه و انتهای پایه شمع به درون محفظه احتراق نفوذ میکند و بخش چینی و ترمینال بیرونی آن در معرض اتصال به وایر یا وایربوت کوئل قرار میگیرد. شمع خودرو در تمامی موتورهای درونسوز اتومبیلهای سواری، وانتبارها، موتورسیکلتها، قایقهای موتوری بنزینی و انواع ماشینآلات صنعتی مجهز به موتورهای جرقهزن پیستونی کاربرد دارد. عدم کارکرد یا نقص این قطعه به فلج شدن کامل چرخه توانسازی موتور منجر میشود.
مشکلات متداول در شمع خودرو چیست
شمع خودرو در محیطی پرفشار، با نوسانات حرارتی شدید و پدیدههای شیمیایی پیوسته فعالیت میکند. به همین سبب، مشکلات فنی فراوانی ممکن است برای آن پدید آید:
- کربن گرفتگی و دوده زدن شمع خودرو: هنگامی که مخلوط سوخت و هوا بیش از اندازه غلیظ باشد (سوخت اضافه) یا فیلتر هوا مسدود شده باشد، نوک سرامیکی و الکترودهای شمع خودرو با لایهای از دوده سیاه مات پوشانده میشود. این دوده مسیر تخلیه جریان را میبندد و باعث استارت ضعیف و افت قدرت میشود.
- روغنزدگی الکترودها: در صورت خرابی رینگ پیستون، گاید سوپاپ یا کاسهنمدهای آببندی، روغن موتور وارد محفظه احتراق شده و سر شمع خودرو را چرب و سیاه میکند. در این وضعیت جرقهزنی به سرعت مختل میشود.
- ذوب شدن یا فرسودگی شدید الکترود شمع خودرو: گرمای بیش از حد، استفاده از شمع با کد حرارتی نامناسب، مخلوط رقیق سوخت یا تایمینگ نادرست جرقهزنی میتواند حرارت الکترود را به حد ذوب برساند و شکاف را مسدود یا ناهموار سازد.
- ترک خوردن و شکستگی چینی شمع خودرو: شوکهای حرارتی ناگهانی، وارد آمدن ضربه به هنگام نصب یا گشتاور نامناسب هنگام سفت کردن آچار میتواند موجب شکستگی عایق چینی و نشت ولتاژ به بدنه شود.
- پدیده پیشافروختگی (Pre-Ignition) و ناک: شمع بیش از حد داغ شده قبل از زمانبندی تایمینگ جرقه میزند و منجر به آسیبهای شدید به پیستون و دیواره سیلندر میگردد.
برای به مشکل نخوردن شمع خودرو چه باید کرد
پیشگیری از استهلاک زودهنگام شمع خودرو مستلزم توجه دقیق به روش نصب، عادات رانندگی و پایش مستمر سلامت قطعات پیشرانه است.
تنظیم دورهای و بررسی شکاف فیلر
شکاف یا گپ میان الکترود شمع خودرو باید بر مبنای دقیق راهنمای کارخانه سازنده تنظیم شود.
استفاده از آچار فیلر دقیق
هرگز شکاف شمع خودرو را با چشم یا ابزار غیراستاندارد دستکاری نکنید. فواصل الکترود کمتر یا بیشتر از استاندارد موجب افت شتاب و فشار مضاعف بر کوئل خودرو خواهد شد.
بررسی یکنواختی فرسایش
با مشاهده سطح تماس الکترود مطمئن شوید فرسایش به شکلی متوازن رخ میدهد و ذرات رسوبگرفته یا لکههای ناهمگن غیرعادی تشکیل نشده است.
استفاده از بنزین استاندارد و فیلترهای تمیز
کیفیت سوخت مستقیماً بازده و سلامت شمع خودرو را تعیین میکند.
پرهیز از سوختهای آلوده و اکتان نامناسب
بنزین بیکیفیت یا دارای آب و گوگرد بالا باعث رسوب سریع روی نوک شمع خودرو و کاتالیزور میشود.
تعویض به موقع فیلتر بنزین و هوا
مسدود بودن فیلتر هوا مصرف بنزین را بالا برده و با دوده زدن شمع خودرو عمر مفید آن را تا نصف کاهش میدهد.
نصب صحیح با گشتاور استاندارد
بسیاری از شمعها نه به علت استهلاک، بلکه در اثر شیوه نصب اشتباه از کار میافتند.
به کارگیری آچار ترکمتر
سفت کردن شمع خودرو باید بر مبنای گشتاور نیوتنمتر پیشنهادی سازنده خودرو انجام شود.
عدم اعمال فشار اضافه به بدنه سرامیکی
آچار شمع غیراستاندارد با ایجاد ترکهای ریز در عایق چینی، شمع خودرو را دچار اتصال کوتاه میکند.
قیمت حدودی شمع خودرو در بازار ایران چه قدر است
قیمت شمع خودرو در بازار قطعات ایران تحت تأثیر نرخ ارز، برند، متریال ساخت (نیکل، پلاتینیوم، ایریدیوم)، کشور سازنده و اصالت محصول تغییر میکند.
عوامل تأثیرگذار بر قیمت شمـع خودرو
نوسانات بازار و اصالت ساختار، تعیینکننده اصلی هزینهها هستند.
اصالت و برند سازنده
برندهای برجستهای مانند NGK، بوش (Bosch)، دنزو (Denso) و اکیوم (Eyquem) تنوع قیمتی زیادی دارند و وجود نمونههای فیک نیازمند استعلام از مراکز معتبری همچون سایت خودرو هفت است.
تکنولوژی الکترود شمـع خودرو
تولید شمعهای ایریدیوم به فناوری اتصال لیزری نیاز دارد که ارزش اقتصادی و قیمت خرید نهایی آن را بالا میبرد.
راهکار خرید مقرونبهصرفه
انتخاب مدل شمـع بر اساس کاتالوگ موتور، بهینهترین حالت هزینه را فراهم میسازد.
تطبیق شمـع با پیشرانه خودرو
نصب شمـع خودرو ارزانقیمت نیکلی روی موتورهای پیشرفته توربوشارژ نه تنها اقتصادی نیست، بلکه هزینه تعمیرات میلیونی سرسیلندر را در پی دارد.
قطعاتی که مرتبط با شمع خودرو هستند کدام اند
شمـع خودرو عضوی از یک سیستم متمرکز است و عملکرد آن وابسته به زنجیرهای از ادوات برقی و جرقهزنی است.
کوئل دوبل و کوئل تکی (Ignition Coil)
کوئل وظیفه افزایش برق ۱۲ ولت باتری به ولتاژ بیش از ۲۰ هزار ولت جهت جرقه زدن شمـع خودرو را عهدهدار است.
عملکرد کوئل در زنجیره احتراق
در صورت خرابی کوئل، ولتاژ کافی به شمـع خودرو نرسیده و سیلندر دچار پدیده میسفایر (عدم احتراق) میشود.
سلامت وایربوت یا لاستیک عایق
پوسیدگی وایربوت سبب فرار جرقه و برقدزدی به بدنه فلزی سرسیلندر خواهد شد.
وایر شمع خودرو (Spark Plug Wires)
در موتورهایی که کوئل مستقیم روی شمع قرار ندارد، وایر واسطه انتقال پالس الکتریکی است.
افت مقاومت اهمی کابل وایر
ساییدگی یا اکسید شدن مغزی وایر مقاومت الکتریکی را افزایش داده و بازده شمـع خودرو را نابود میکند.
انژکتورها و سوپاپهای موتور
سیستم پاشش سوخت مکمل مستقیم عملکرد جرقهزنی شمـع خودرو است.
زاویه پاشش سوخت انژکتور
اگر سوزن انژکتور چکه کند، قطرات درشت سوخت روی شمـع خودرو ریخته و جرقه را خاموش میسازد.
شمـع خودرو هر چند وقت یکبار توسط متخصص باید چک شود
پایش دورهای از افت ناگهانی راندمان، خامسوزی و کوپ کردن موتور خودرو پیشگیری میکند.
بازههای کیلومتری استاندارد بررسی
متخصصان توصیه میکنند همگام با سرویسهای دورهای، سلامت شمـع خودرو نیز ارزیابی شود.
بررسی در کارکردهای ۱۰ تا ۱۵ هزار کیلومتر
حتی در شمعهای گرانقیمت ایریدیوم، بررسی بصری وضعیت نوک شمـع خودرو در هر بار تعویض روغن به عیبیابی اولیه موتور کمک شایانی مینماید.
تست فیلر پس از ۲۰ هزار کیلومتر
با فرسایش طبیعی فلز در اثر حرارت، فیلر شمـع خودرو به مرور باز میشود و باید مجدداً کالیبره گردد.
نشانههای اضطراری برای مراجعه به متخصص
برخی علائم رانندگی زمان بررسی زودهنگام را اعلام میکنند.
لرزش در حالت درجا (Idling)
لرزش غیرعادی اتاق در دور آرام اغلب نشانه جرقهزنی نامنظم شمـع خودرو در یک یا دو سیلندر است.
بد روشن شدن موتور در فصول سرد
افت توان جرقهزنی شمـع خودرو آغاز حرکت خودرو در صبحگاه را با تأخیر و استارتهای طولانی مواجه میسازد.
مزایای استفاده از شمـع خودرو سالم و باکیفیت
کاهش چشمگیر مصرف سوخت
یک شمـع خودرو تازه و تنظیمشده میتواند جرقهای با حداکثر راندمان ترمودینامیکی پدید آورد که تمامی ذرات بنزین موجود در محفظه احتراق را به طور کامل بسوزاند. در نتیجه راندمان حرارتی بالا رفته و هدررفت انرژی سوخت متوقف میشود و به صورت محسوس هزینههای هفتگی سوختگیری کاهش مییابد.
افزایش شتاب و راندمان موتور
شمـع خودرو با جرقهزنی آنی و دقیق از تأخیر در عملکرد پدال گاز ممانعت به عمل میآورد. شتاب اولیه خودرو سریعتر شده و توان خروجی اسببخار و گشتاور پیشرانه در سر بالاییها افت نخواهد کرد.
کاهش آلایندگی و طول عمر کاتالیزور
جرقه ناقص شمـع خودرو مقادیر متنابهی از بنزین نسوخته را به منیفولد دود و کاتالیزور هدایت میکند که منجر به تخریب سریع شبکه سرامیکی کاتالیزور خواهد شد. شمع سالم سطح آلایندههای هیدروکربنی را کنترل و خودرو را آماده اخذ معاینه فنی میکند.
پیشگیری از آسیب به سیستم برق و کوئل
وقتی الکترود شمـع خودرو خورده شده و شکاف آن بیش از حد زیاد شود، کوئل ناچار است برای ایجاد جرقه ولتاژ بالاتری تولید کند. این موضوع فشار بسیار بالایی روی مدارات سیمپیچ کوئل وارد کرده و احتمال نیمسوز شدن آن را دوچندان میسازد. شمع سالم از تحمیل این هزینههای گزاف ممانعت میورزد.
برای بررسی سلامت جرقهزنی، خرید مطمئن انواع شمع خودرو اصل و دریافت مشاورههای تخصصی، کارشناسان سایت خودرو هفت همراه شما هستند.
جهت استعلام قیمت یا دریافت خدمات عیبیابی با شماره زیر تماس حاصل فرمایید:
09120065066
سؤالات متداول
شمع خودرو هر چند وقت یکبار باید به طور کامل تعویض شود؟
شمعهای نیکلی استاندارد معمولاً بین ۲۰ تا ۳۰ هزار کیلومتر، شمعهای پلاتینیوم حدود ۶۰ هزار کیلومتر و شمعهای ایریدیوم بین ۹۰ تا ۱۲۰ هزار کیلومتر کارکرد نیاز به تعویض دارند.
آیا تغییر شمع خودرو به مدل سوزنی (ایریدیوم) برای همه خودروها امکانپذیر است؟
بله؛ اغلب خودروهای مدرن و حتی محصولات تولید داخل در صورت هماهنگی با ضریب تراکم، کد حرارتی استاندارد و مقاومت فیلر مناسب میتوانند از شمع خودرو سوزنی ایریدیومی بهرهمند شوند.
علت اصلی دوده زدن سر شمع خودرو چیست؟
دوده سیاه ناشی از نسبت نامتعادل سوخت و هوا (خامسوزی)، ایراد سنسور اکسیژن، خرابی سیستم انژکتور، تاخیر در تعویض فیلتر هوا یا مسافتهای بسیار کوتاه شهری با موتور سرد است.
در زمان تعویض شمع خودرو، آیا تعویض وایرها نیز اجباری است؟
لزوماً اجباری نیست؛ اما به دلیل کاهش الاستیسیته، فرسودگی عایق سیلیکونی و افت انتقال جریان، مکانیکها توصیه میکنند پس از هر دو بار تعویض شمع، وایرها را نیز نوسازی کنید.
چطور شمع خودرو اصل را از مدلهای تقلبی بازار تشخیص دهیم؟
کیفیت تراشکاری رزوه، تقارن و دقت جوش الکترود، شفافیت و برجستگی نوشتههای روی چینی، وجود پودر عایق در گلویی شمع و تهیه آن از مراکز تاییدشده نظیر سایت خودرو هفت ضامن سلامت قطعه است.
نتیجه گیری
سلامت شمع خودرو بازتابدهنده کارکرد منظم کلیه اجزای احتراق درون موتور است. شناخت انواع، ارزیابی علائم فرسودگی الکترودها، بررسی سیستم وایرینگ و کوئل و در نهایت فیلرگیری منظم، کارایی پیشرانه را در ایدهآلترین سطح ممکن حفظ میکند. تهیه قطعه باکیفیت و اصل متناسب با نیاز فنی اتومبیل نه تنها توان موتور و شتاب را احیا میکند، بلکه سلامت سایر ادوات برقی و کاهش پایدار مصرف سوخت را تضمین خواهد کرد. در صورت نیاز به بررسی دورهای یا تهیه قطعات استاندارد با راهنمایی کارشناسان سایت خودرو هفت، زنجیره جرقهزنی اتومبیل شما با حداکثر ایمنی و دوام کار خواهد کرد.
